Doanh nghiệp nhỏ tuyển người đầu tiên: Tìm người giỏi hay tìm người hợp?

Tuyển nhân viên đầu tiên là bước ngoặt của doanh nghiệp nhỏ. Người giỏi nhưng không hợp văn hóa có thể gây rối nhiều hơn người vừa sức nhưng đồng hành lâu dài.
Doanh nghiệp nhỏ nào rồi cũng đến lúc phải tuyển nhân viên đầu tiên. Có thể là một nhân viên bán hàng để chủ cửa hàng có thời gian lo việc khác, một kế toán để sổ sách gọn gàng hơn, hay một trợ lý để xử lý những việc vặt mỗi ngày. Đây là bước ngoặt quan trọng: từ một người làm tất cả, doanh nghiệp chuyển sang có đội ngũ, dù đội ngũ lúc đầu chỉ có hai người. Và câu hỏi đầu tiên mà người chủ đặt ra là: nên tìm người giỏi nhất, hay tìm người hợp nhất?
Câu trả lời không đơn giản như nhiều người tưởng. Người giỏi nhất trên giấy tờ, với bằng cấp đẹp và kinh nghiệm dày dặn, chưa chắc đã là người phù hợp nhất với một doanh nghiệp nhỏ. Ngược lại, người vừa sức nhưng hiểu rõ cách làm việc của bạn, sẵn sàng đồng hành trong giai đoạn khó khăn, có thể mang lại giá trị lớn hơn nhiều.
Người giỏi cần môi trường để giỏi
Người thực sự giỏi thường quen làm việc trong môi trường có quy trình rõ ràng, có đội ngũ hỗ trợ, có ngân sách để triển khai ý tưởng. Đưa họ vào một doanh nghiệp nhỏ, nơi mọi thứ còn sơ khai, quy trình chưa có, ngân sách eo hẹp, họ có thể cảm thấy bức bối. Họ quen với việc ra lệnh, nhưng ở doanh nghiệp nhỏ, họ phải tự tay làm mọi việc. Họ quen với việc có người hỗ trợ, nhưng ở đây, họ chính là người hỗ trợ.
Không ít chủ doanh nghiệp nhỏ đã thất vọng khi tuyển được một người rất giỏi, trả lương cao, nhưng chỉ sau vài tháng người đó xin nghỉ vì cảm thấy không phù hợp. Vấn đề không phải là người đó không giỏi, mà là môi trường chưa sẵn sàng cho sự giỏi giang của họ. Doanh nghiệp nhỏ cần người có thể làm việc trong điều kiện thiếu thốn, biết xoay xở, và không ngại làm những việc nhỏ nhặt.
Người hợp là người hiểu cách bạn làm việc
Người hợp với doanh nghiệp nhỏ là người hiểu và chấp nhận cách làm việc của bạn. Họ không đòi hỏi quy trình hoàn hảo, không khó chịu khi phải kiêm nhiều việc, và sẵn sàng học hỏi những điều mới ngoài chuyên môn của mình. Quan trọng hơn, họ tin vào hướng đi của doanh nghiệp và muốn gắn bó lâu dài, không chỉ xem đây là một trạm dừng tạm thời.
Để tìm được người hợp, hãy chú ý đến thái độ trong buổi phỏng vấn nhiều hơn là bằng cấp. Người hay hỏi về công việc thực tế, về khách hàng, về khó khăn của doanh nghiệp thường là người thực sự quan tâm. Người chỉ hỏi về lương, giờ giấc và chế độ đãi ngộ ngay từ đầu có thể sẽ rời đi ngay khi có nơi khác trả cao hơn. Hãy kể cho ứng viên nghe về những khó khăn thật của doanh nghiệp, và xem phản ứng của họ: người hợp sẽ thấy đó là thử thách thú vị, người không hợp sẽ thấy đó là dấu hiệu cảnh báo.
Tuyển chậm, nhưng tuyển đúng
Một nguyên tắc quan trọng khi tuyển người đầu tiên là tuyển chậm. Đừng vội vàng tuyển chỉ vì đang quá tải công việc. Một nhân viên không phù hợp sẽ khiến bạn mất nhiều thời gian hơn là tự làm mọi việc: bạn phải đào tạo lại, xử lý mâu thuẫn, và cuối cùng có thể phải tuyển lại từ đầu. Hãy dành thời gian phỏng vấn kỹ, cho ứng viên thử việc với một nhiệm vụ thực tế, và quan sát cách họ xử lý công việc trong vài ngày.
Khi đã tuyển được người phù hợp, hãy đầu tư vào họ. Chia sẻ với họ về kế hoạch của doanh nghiệp, cho họ tham gia vào những quyết định quan trọng, và tạo cơ hội để họ phát triển cùng doanh nghiệp. Nhân viên đầu tiên thường trở thành trụ cột của doanh nghiệp sau này, và cách bạn đối xử với họ sẽ định hình văn hóa của cả đội ngũ.
Tuyển người đầu tiên không phải là tìm người giỏi nhất thị trường, mà là tìm người phù hợp nhất với giai đoạn hiện tại của doanh nghiệp bạn. Người giỏi có thể đến sau, khi doanh nghiệp đã lớn hơn và sẵn sàng hơn. Còn bây giờ, hãy tìm người đồng hành.



