Nội dung chính
Cơ hội đã rộng cửa
Cơ hội từ thị trường tín chỉ carbon
Theo PGS.TS. Hoàng Văn Phụ, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Kinh tế và Phát triển, thị trường tín chỉ carbon là công cụ then chốt để giảm phát thải CO₂ và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” không chỉ cân bằng nguồn lực mà còn tạo ra dòng tài chính mới cho các dự án công nghệ sạch.
Khung pháp lý và lộ trình phát triển tại Việt Nam
Việt Nam đã xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc:
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 – lần đầu ghi nhận thị trường carbon nội địa.
- Nghị định 06/2022/NĐ-CP – quy định lộ trình và cơ chế vận hành.
- Quyết định 232/QĐ‑TTg (năm 2025) – phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon giai đoạn 2025‑2030.
Dự kiến sàn giao dịch tín chỉ carbon sẽ ra mắt vào năm 2028, đánh dấu bước ngoặt quan trọng của tài chính xanh Việt Nam.
Ai là người mua tiềm năng?
Bà Roxanne Tan, chuyên gia chính sách khí hậu quốc tế (South Pole), phân loại người mua thành năm nhóm:
- Các tổ chức tài chính định chế và ngân hàng.
- Quỹ đầu tư và các nhà quản lý tài sản.
- Các công ty thương mại thực hiện giao dịch.
- Nhà bán lẻ tín chỉ và môi giới.
- Doanh nghiệp, tập đoàn và các cơ quan chính phủ.
Thực trạng quan tâm và tiềm năng thị trường carbon rừng Việt Nam
Khảo sát gần đây cho thấy:
- 13% các bên mua đang tích cực tìm kiếm tín chỉ carbon Việt Nam.
- 73% sẵn sàng xem xét mua nếu đáp ứng tiêu chuẩn.
- 13% quan tâm chung nhưng chưa hành động.
- 33% đánh giá cao tiềm năng carbon rừng, trong khi 40% sẵn sàng tìm hiểu thêm.
Những con số này phản ánh sự hứng thú nhưng cũng cho thấy còn khoảng trống lớn để nâng cao nhận thức và chuẩn bị.
Thách thức và chuẩn bị cho doanh nghiệp, địa phương
Ông Nguyễn Thành Công, Phó trưởng Phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh: nguồn nhân lực chuyên môn còn hạn chế, đặc biệt ở cấp địa phương. Doanh nghiệp trong các ngành phát thải lớn cũng gặp khó khăn về vốn đầu tư, thời gian triển khai và công nghệ.
Bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc GreenCIC, đề xuất các địa phương tập trung xây dựng năng lực dữ liệu: rà soát nguồn phát thải, tiềm năng giảm phát thải và khả năng hấp thụ carbon trong các lĩnh vực lâm nghiệp, nông nghiệp, chất thải và năng lượng. Việc này sẽ giúp địa phương sẵn sàng khi thị trường carbon chính thức vận hành.
Đề xuất hành động và mô hình học hỏi
Cục Biến đổi khí hậu khuyến nghị tăng cường phối hợp với các cơ quan trung ương để tổ chức hội thảo, truyền thông và đào tạo cho cán bộ địa phương. Đồng thời, các địa phương có thể học hỏi từ mô hình trao đổi kết quả giảm phát thải ở Bắc Trung Bộ hoặc dự án “Một triệu hecta lúa” – những ví dụ thực tiễn cho thấy lợi ích của sự hợp tác công‑tư.
Việc xác định hiện trạng phát thải, nhu cầu và lộ trình giảm phát thải sẽ là nền tảng để xây dựng chiến lược tham gia thị trường carbon một cách chủ động, hiệu quả và bền vững.
