Việc ngân hàng xếp một khoản vay đã được cơ cấu vào nhóm nợ 4 chỉ vì chậm trả 1 ngày có thực sự phù hợp với quy định hiện hành?

1. Cơ sở pháp lý về phân loại nợ nhóm 4

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thông tư 31/2024/TT‑NHNN ngày 30/6/2024 quy định chi tiết về phân loại nợ trong hoạt động của các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng phi ngân hàng. Điểm d (ii) khoản 4 Điều 10 nêu rõ:

“(ii) Khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn đến 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu, trừ khoản nợ quy định tại khoản 3 Điều này; …”

Như vậy, bất kỳ khoản nợ nào đã được cơ cấu lại và chậm trả từ 1 ngày tới 90 ngày đều phải được xếp vào Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) để phản ánh đúng mức độ rủi ro.

2. Trường hợp thực tế: Bà Nguyễn Thu Trâm (TP.HCM)

Bà Trâm vay 9,3 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm. Năm 2024, ngân hàng đồng ý cơ cấu lại 300 triệu đồng, thời hạn trả trong 12 tháng, bắt đầu từ 25/10/2024. Bà thanh toán đầy đủ gốc và lãi trong suốt 12 tháng và đã tất toán khoản 300 triệu vào ngày 20/10/2025.

Tuy nhiên, vào ngày 20/11/2025 – kỳ trả gốc và lãi tiếp theo – bà chậm trả 1 ngày. Ngân hàng ngay lập tức xếp toàn bộ khoản vay (gồm cả 9 tỷ đồng còn lại) vào Nhóm 4.

2.1. Phân tích dựa trên quy định

• Khoản nợ đã cơ cấu: 300 triệu đồng (đã trả xong) và 9 tỷ đồng còn lại (vẫn trong lịch trả gốc cũ).
• Thời hạn cơ cấu lại: 12 tháng, kết thúc 20/10/2025.
• Vi phạm: Trễ 1 ngày trong kỳ trả gốc/lãi sau khi thời hạn cơ cấu đã hết.
• Áp dụng quy định: Theo điểm d (ii) khoản 4 Điều 10, bất kỳ khoản nợ nào đã được cơ cấu và chậm trả trong khoảng 1‑90 ngày đều phải xếp vào Nhóm 4.

Do đó, quyết định của ngân hàng là hoàn toàn phù hợp với Thông tư 31/2024.

2.2. Khi nào khoản nợ có thể được xem xét giảm mức rủi ro?

Theo khoản 2 Điều 10 Thông tư 31/2024, nếu khách hàng đáp ứng các tiêu chí sau, ngân hàng có thể xem xét chuyển sang nhóm nợ có rủi ro thấp hơn:

1. Khách hàng đã thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trả nợ trong thời gian quy định.
2. Không có dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ (đánh giá tài chính, thu nhập ổn định).
3. Ngân hàng có bằng chứng về việc khách hàng đã thực hiện các biện pháp khắc phục (đàm phán, tái cấu trúc lại).

Trong trường hợp của bà Trâm, vì có một lần chậm trả dù chỉ 1 ngày, ngân hàng chưa có căn cứ để hạ mức rủi ro.

3. Bài học dành cho người vay và ngân hàng

• Đối với người vay: Khi khoản vay được cơ cấu, hãy tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn mới; một ngày trễ cũng có thể khiến toàn bộ khoản vay bị xếp vào nhóm nợ nghi ngờ.
• Đối với ngân hàng: Cần thông báo rõ ràng cho khách hàng về hậu quả của việc chậm trả trong thời gian cơ cấu, đồng thời duy trì quy trình đánh giá rủi ro minh bạch.

Việc hiểu đúng quy định giúp cả hai bên giảm thiểu tranh chấp và duy trì sức khỏe tài chính.

Chinhphu.vn

Theo baochinhphu.vn