Nội dung chính
Pantsir‑S1, từng được ca ngợi là “sát thủ UAV”, đã không thể ngăn chặn cuộc đột kích nhanh của Mỹ tại Venezuela vào đầu năm 2026, dẫn đến việc bắt giữ ông Nicolás Maduro.
Bối cảnh sự kiện
Vào tháng 1/2026, lực lượng đặc nhiệm Mỹ thực hiện một chiến dịch chớp nhoáng, dùng hơn 150 phương tiện bay – bao gồm máy bay chiến đấu, drone, và hệ thống khống chế điện tử – để xâm nhập không phận Venezuela và bắt giữ người đứng đầu chính phủ mà không gặp sức phản kháng đáng kể từ hệ thống phòng không.
Cấu tạo và năng lực của Pantsir‑S1
Hệ thống phòng không Pantsir‑S1 (tên NATO: SA‑22 Greyhound) được KBP Instrument Design Bureau phát triển từ những năm 1990 và đưa vào biên chế năm 2003. Nó kết hợp tên lửa dẫn đường 57E6‑E (12 quả) và hai khẩu pháo tự động 30 mm 2A38M, cho phép tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 20 km (đối với máy bay) và 12 km (đối với tên lửa hành trình), độ cao tối đa 15 km.
Radar đa kênh 360° có khả năng phát hiện máy bay tới 36 km và tên lửa hành trình tới 28 km; hệ thống chỉ huy có thể đồng thời xử lý tới 4 mục tiêu và bắn lên đến 10 mục tiêu mỗi phút.
Chi tiết đột kích và nguyên nhân thất bại
Theo các báo cáo của Breaking Defense và các chuyên gia quân sự, Pantsir‑S1 không bắn hạ được bất kỳ máy bay hay drone nào trong chiến dịch. Nguyên nhân được phân tích gồm:
- Chiến thuật điện tử của Mỹ: Sử dụng các thiết bị chống radar, mồi nhử và pháo sáng để làm tê liệt radar và hệ thống chỉ huy của Venezuela ngay từ những giây đầu tiên.
- Thiếu bảo trì và linh kiện: Radar và các mô-đun cảm biến của Pantsir‑S1 ở Venezuela được cho là đang trong tình trạng hỏng hóc, giảm khả năng phát hiện sớm.
- Thiếu nhân lực chuyên môn: Không có đủ kỹ thuật viên và chuyên gia vận hành để khai thác tối đa tiềm năng của hệ thống.
- Áp lực số lượng mục tiêu: Đội quân Mỹ đưa vào hơn 150 phương tiện, khiến một hệ thống phòng không tầm ngắn như Pantsir‑S1 bị áp đảo.
Trong khi Pantsir‑S1 đã chứng minh hiệu quả ở Syria và Ukraine, sự kiện này cho thấy công nghệ mạnh không tự động đảm bảo thành công nếu không có nền tảng hạ tầng, đào tạo và tích hợp mạng lưới phòng không đa tầng.
Bài học cho các quốc gia nhập khẩu vũ khí
Thất bại này là lời cảnh tỉnh cho các nước phụ thuộc vào vũ khí nhập khẩu:
- Đầu tư vào đào tạo và bảo trì dài hạn, không chỉ mua thiết bị.
- Xây dựng mạng lưới phòng không tích hợp (ví dụ: kết hợp Pantsir‑S1 với S‑300 hoặc Buk‑M2E).
- Chuẩn bị biện pháp điện tử để chống lại các chiến thuật gây rối của đối phương.
Triển vọng nâng cấp và kết luận
Phiên bản tiếp theo, Pantsir‑S2, dự kiến sẽ được trang bị radar cải tiến, khả năng xử lý mục tiêu đồng thời lên đến 8 và tích hợp các mô-đun chống điện tử hiện đại. Tuy nhiên, cho đến khi các yếu tố hỗ trợ – bảo trì, đào tạo, tích hợp hệ thống – được hoàn thiện, bất kỳ nền tảng công nghệ nào cũng vẫn sẽ có lỗ hổng khi đối đầu với một đối phương công nghệ tiên tiến.
