Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hứa hẹn tháo gỡ những nút thắt pháp lý gây cản trở hoạt động xây dựng.
Những cải cách then chốt của Luật Xây dựng sửa đổi
Trong hội thảo quốc gia về Luật Xây dựng 2025, các chuyên gia đồng thuận rằng bộ luật mới sẽ được chia thành ba trụ cột chính: nâng cao hiệu quả quản trị đầu tư, đơn giản hoá thủ tục hành chính và làm rõ trách nhiệm các bên tham gia dự án.
1. Quản trị đầu tư thông minh
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, dự án sẽ được phân loại rõ ràng theo hình thức đầu tư (công, PPP, kinh doanh) và mỗi loại sẽ có quy trình quản lý riêng, giảm thiểu chồng chéo.
2. Đơn giản hoá thủ tục và nâng cao năng lực
- Thiết kế trong báo cáo khả thi không còn giới hạn chỉ “thiết kế cơ sở”, cho phép đưa vào các thiết kế phụ trợ tùy quyết định đầu tư.
- Quyền và trách nhiệm của người quyết định đầu tư được mở rộng, đồng thời một số công trình được miễn giấy phép khi chỉ cần một thủ tục duy nhất.
- Điều kiện năng lực cho tổ chức được bỏ, còn cá nhân chỉ cần chứng minh kinh nghiệm và hồ sơ; hệ thống chứng chỉ hành nghề cũng được tinh giản.
3. Quản lý chi phí và hợp đồng chặt chẽ hơn
Ông Hồ Ngọc Sơn, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế xây dựng, nhấn mạnh việc tính toán chi phí sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, thay vì áp dụng nguyên tắc “tính đúng tính đủ” một lần. Điều này giúp chủ đầu tư cập nhật dự toán chính xác hơn và giảm thiểu chi phí phát sinh.
Kiểm soát rủi ro pháp lý trong đầu tư xây dựng
Việc chuyển hướng từ “tiền kiểm soát” sang “quản trị rủi ro” tạo ra cả cơ hội và thách thức. Nếu doanh nghiệp không nắm bắt kịp thời các quy định mới, tranh chấp có thể không giảm mà thậm chí gia tăng.
PGS. TS. Tô Văn Hòa (ĐH Luật Hà Nội) lưu ý, các dự án quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng luôn mang rủi ro đa lớp – từ thiết kế hợp đồng, phân bổ trách nhiệm, quản lý chi phí đến xử lý tranh chấp. Đặc biệt, các vấn đề về thanh toán, quyết toán và tiến độ được luật sư Nguyễn Phương Nam (Đoàn Luật sư TP.Hà Nội) xác định là nguồn gây tranh chấp phổ biến nhất.
Để giảm thiểu rủi ro, các bên cần:
- Soạn thảo hợp đồng chi tiết, đặc biệt về tiến độ, thanh toán và các trường hợp bất khả kháng.
- Áp dụng các mẫu hợp đồng chuẩn được cập nhật theo Luật mới.
- Tăng cường năng lực nội bộ trong việc theo dõi, đánh giá các thay đổi pháp lý.
- Tham gia đối thoại thường xuyên với cơ quan quản lý để hiểu rõ cách áp dụng thực tiễn.
Kết luận và đề xuất hành động
Luật Xây dựng sửa đổi 2026 mở ra cơ hội giảm đáng kể những “điểm nghẽn” truyền thống, nhưng thành công phụ thuộc vào việc doanh nghiệp nhanh chóng thích nghi và triển khai các biện pháp quản trị rủi ro chuyên nghiệp. Các nhà đầu tư nên:
- Đánh giá lại quy trình quản lý dự án và cập nhật hợp đồng theo các quy định mới.
- Đào tạo đội ngũ pháp lý và kỹ thuật về các thay đổi trọng yếu.
- Thiết lập hệ thống giám sát rủi ro dựa trên các tiêu chí đã được công nhận.
Bạn đã sẵn sàng chuẩn bị cho sự thay đổi? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và đăng ký nhận bản tin cập nhật về Luật Xây dựng sửa đổi.