Nội dung chính
Đòi nợ qua mạng xã hội nếu không cẩn trọng có thể đưa bạn từ người cho vay thành đối tượng bị truy tố hình sự.
Trong thời đại số, việc dùng các nhóm, fanpage hay tin nhắn cá nhân để nhắc nợ đã trở nên quá phổ biến. Tuy nhiên, một sai lầm nhỏ – như công khai ảnh CMND, thông tin cá nhân hay dùng ngôn ngữ xúc phạm – có thể biến “đôi tay cho vay” thành “đối tượng bị điều tra hình sự”. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết ranh giới pháp lý giữa giao dịch dân sự và tội danh hình sự, dựa trên vụ việc thực tế của một chị tại TP.HCM.
1. Trường hợp thực tế: Khi việc đòi nợ bị phản tỉnh thành vụ án hình sự
Chị Tr.Th.H, 32 tuổi, sinh sống tại TP.HCM, cho bạn một khoản vay 100 triệu đồng qua tin nhắn Zalo. Khi đến hạn trả nợ, người vay trì hoãn và cuối cùng chặn liên lạc. Nổi giận, chị H đăng ảnh chân dung và CMND của người vay lên các nhóm Facebook, kèm theo lời buộc tội “kẻ lừa đảo chuyên nghiệp”. Ban đầu chị cho rằng mình chỉ đang bảo vệ quyền lợi, nhưng không lâu sau cô nhận được lời mời từ công an vì bị cáo buộc làm nhục người khác và vu khống.
2. Phân tích pháp lý: Dân sự hay hình sự?
2.1. Giao dịch dân sự vs. tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”
Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” yêu cầu có hành vi gian dối ngay từ đầu, nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Nếu người vay chỉ chậm trả do khó khăn tài chính, không có ý định chiếm đoạt, thì hành vi của chị H không đáp ứng yếu tố “lừa đảo” – đây vẫn là tranh chấp dân sự.
2.2. Tội “Làm nhục người khác” và “Vu khống”
Điều 155 Bộ luật Hình sự quy định, người nào công khai, lan truyền thông tin sai sự thật gây tổn hại danh dự, nhân phẩm người khác có thể bị truy cứu tội “Làm nhục người khác”. Khi chị H công khai ảnh CMND và cáo buộc người vay là “kẻ lừa đảo” mà không có bằng chứng, cô đã vi phạm quy định này. Ngoài ra, việc truyền tải thông tin không đúng sự thật còn cấu thành “Vu khống” (Điều 326), có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc thậm chí tù giam tùy mức độ nghiêm trọng.
2.3. Hình phạt tiềm ẩn
- Phạt tiền từ 10 triệu đến 200 triệu đồng.
- Cải tạo không giam giữ lên tới 3 năm.
- Trong trường hợp có yếu tố gây rối trật tự công cộng hoặc lan truyền thông tin rộng rãi, tội danh có thể bị truy cứu hình phạt tù đến 3 năm.
3. Lời khuyên thực tiễn cho người cho vay
Để tránh rơi vào bẫy pháp lý, người cho vay nên thực hiện các bước sau:
- Ghi lại đầy đủ chứng cứ bằng văn bản. Sử dụng hợp đồng vay bằng giấy, hoặc ít nhất là tin nhắn có xác nhận số tiền, thời hạn trả nợ và lãi suất (nếu có).
- Không công khai thông tin cá nhân của người vay trên mạng xã hội, kể cả khi cảm thấy bị lừa dối.
- Thay vì đăng tải “bóc phốt”, hãy gửi yêu cầu thanh toán chính thức qua thư bảo chứng hoặc công chứng.
- Nếu người vay vẫn không trả, hãy nộp đơn khởi kiện tại tòa án hoặc báo cáo tới cơ quan công an với các bằng chứng thực tế.
- Luôn dùng ngôn ngữ trung lập, tránh các từ ngữ mang tính xúc phạm hoặc đả kích.
4. Kết luận
“Mạng xã hội là con dao hai lưỡi” – một lời nhắc nhở quan trọng cho mọi người đang phải đối mặt với nợ nần. Việc đòi nợ bằng cách công khai thông tin cá nhân hoặc bịa đặt cáo buộc không chỉ không giúp thu hồi tiền mà còn có thể biến bạn thành “đối tượng bị can” trong vòng pháp lý. Hãy chọn con đường hợp pháp, bảo vệ quyền lợi của mình mà không làm tổn hại danh dự người khác.
Bạn đã từng gặp tình huống tương tự? Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình trong phần bình luận và theo dõi để nhận thêm các bài viết pháp lý hữu ích.