Nội dung chính
Việc định danh điện tử từng bất động sản sẽ tạo ra bước chuyển căn bản trong quản lý và minh bạch hóa thị trường, dù phía trước là không ít thách thức.
Vì sao cần số hoá giao dịch bất động sản?
Theo Nghị định số 357/2025/NĐ-CP, từ ngày 1/3/2026 mọi bất động sản – từ nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư tới các sản phẩm dự án – sẽ được gắn một mã định danh điện tử duy nhất trong hệ thống CSDL nhà ở và thị trường bất động sản. Hệ thống này do Bộ Xây dựng quản lý, trong khi UBND tỉnh chịu trách nhiệm thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu tại địa phương.
Lợi ích của định danh điện tử
Giống như biển số xe giúp quản lý phương tiện, mã định danh bất động sản sẽ tập hợp toàn bộ thông tin liên quan (vị trí, diện tích, lịch sử giao dịch, quyền sở hữu) và cho phép theo dõi xuyên suốt vòng đời tài sản. Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho rằng đây là “lý lịch” đầy đủ cho mỗi bất động sản, giúp cơ quan quản lý nắm bắt mọi biến động.
Nhờ dữ liệu này, nhà nước có thể xây dựng các chính sách thuế mục tiêu – ví dụ đánh thuế căn nhà thứ hai hoặc thuế lợi nhuận chuyển nhượng dựa trên thời gian nắm giữ – nhằm giảm thiểu đầu cơ và “lướt sóng”.
Ảnh hưởng đến pháp lý và phòng ngừa rủi ro
Luật sư Trần Viết Hà (Công ty luật Nam Sơn) nhấn mạnh rằng định danh giúp làm rõ bản chất giao dịch, xác định tình trạng thế chấp, nợ tín dụng và các nghĩa vụ tài chính. Khi thông tin được số hoá, các hành vi rửa tiền, thổi giá hay lừa đảo sẽ trở nên khó thực hiện.
Ví dụ, nếu một bất động sản có lịch sử tranh chấp hoặc nằm trong khu vực chưa quy hoạch, hệ thống sẽ cảnh báo ngay cho người mua, giảm thiểu rủi ro “khó thoát hàng”.
Thách thức trong quá trình triển khai
Thực tế cho thấy việc nhập liệu ban đầu là khó khăn nhất. Số lượng bất động sản lớn, đa dạng và tồn tại nhiều chồng lấn ranh giới thửa đất. Nếu dữ liệu không được rà soát kỹ lưỡng, nguy cơ tranh chấp sẽ tăng cao. Ngoài ra, năng lực công nghệ của một số địa phương, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, còn hạn chế.
Ông Toản đề xuất triển khai theo lộ trình dài hơi, ưu tiên các loại hình và khu vực dễ thực hiện, đồng thời đầu tư vào công tác chuẩn hoá dữ liệu để tránh tạo ra “vướng mắc” mới.
Quan điểm của nhà đầu tư
Chị Trần Thu Hương (phường Long Phước, TP.HCM) cho rằng giai đoạn đầu nên tập trung ở các đô thị lớn và khu vực trung tâm, nơi giao dịch mật độ cao. Cô đề xuất minh bạch các thông tin cốt lõi như pháp lý, tranh chấp, chủ sở hữu và lịch sử chuyển nhượng, đồng thời yêu cầu định danh bắt buộc cho bất động sản có nhu cầu chuyển nhượng.
Mặc dù quá trình xây dựng hệ thống dữ liệu còn nhiều thách thức, nhưng khi hoàn thiện, nó sẽ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát, giảm rủi ro và thúc đẩy một thị trường bất động sản ổn định, lành mạnh.